درباره مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

 مساله وحدت و تقريب مذاهب اسلامی، از ديرباز همواره جز اهداف و آمال آزاد انديشان، متفکران و شخصيت‌های مصلح سياسی و مذهبی بوده و تلاش برای تحقق آن در اعصار گوناگون، با نشيب و فراز فراوان روبرو گرديده است. از ابتدای تشکيل نظام جمهوری اسلامی ايران نيز وصول به اين هدف مقدس، که متکی به ريشه های استوار در کتاب و سنت می باشد، يکی از بزرگترين اهداف رهبر کبير انقلاب، حضرت امام خمينی (ره) بوده است.

 

طرح مساله تقريب مذاهب در جهان اسلام، به معنای «نزديک شدن پيروان مذاهب اسلامی با هدف تعارف و شناخت يکديگر به منظور دستيابی به تئالف و اخوت دينی بر اساس اصول مسلم و مشترکات اسلامی»، در پی ناهمسازگري ها و تفرقه های موجود ميان جوامع مختلف اسلامی آغاز گرديد. تبعات ناشی از اين مسئله، در روابط قومی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مسلمانان هويدا گرديد. به موازات پيدايش اين اختلافات، تلاش در جهت همبستگی و وحدت ميان مسلمانان از سوی دانشمندان و مصلحان جامعه اسلامی نيز آغاز شد. در اثر اين تلاش‌ها، تا قرن ششم هجری شاهد تلاقی گسترده انديشه ميان عالمان و حاملان حديث از مذاهب مختلف اسلامی هستيم. در اين دوران، وجود مناظره های علمی بسيار ميان انديشمندان و در اغلب موارد واقع گرايی و تلاش در جهت پيشبرد مطالعات علمی و پژوهشی بدون ابراز تعصب ناروا نسبت به يک مذهب خاص، نشان از نزديکی و همسازگرايی فرق گوناگون اسلامی دارد.

 

مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي ، مؤسسه اي است اسلامي، علمي، فرهنگي و جهاني با ماهیت غير انتفاعي كه به دستور حضرت آيت الله خامنه اي ، ولي امر مسلمين در سال 1369 هجري شمسي برای مدت نا محدود تأسيس شد و داراي شخصيت حقوقي مستقل است . و محل اصلي آن تهران می باشد و مي تواند در صورت ضرورت در نقاط مهم ايران و ساير كشورهاي جهان شعب يا دفاتري تأسيس كند.

 

سه شنبه 28 دي 1395 18 ربیع‌الثانی 1438 Tuesday 17 January 2017

.

.

.

روحانی، سید محمدصادق
1395/01/29 117

روحانی، سید محمدصادق

 آیت‌الله‌العظمی سید محمدصادق روحانی (1345 ه.ق شهر قم) از مراجع تقلید معاصر شیعه است. از استادان او عبارت‌اند از آیات عظام كاظم شيرازى (1290 -1367)، محمدحسين اصفهانى معروف به کمپانی، محمدعلى كاظمينى، سيد ابوالحسن اصفهانى، محمدرضا آل ياسين، سيد ابوالقاسم خويى، سيد محمدحسين طباطبايى بروجردى.

او در سن 14 سالگی به تأیید برخی از مراجع نجف اشرف به مرحله اجتهاد رسیده است.

در نوشتاری که متن کامل آن در وبگاه رسمی ایشان موجود است، دیدگاه خود را در زمینه صیانت قرآن از هرگونه تحریف لفظی چنین بیان کرده است:

باسمه جلت اسمائه؛

تحريف معانى مختلفى دارد: معناى اول: انتقال دادن شىء از جايگاهش و تغيير دادن و تبديل كردن آن به چيز ديگرى. در بين مسلمانان در مورد واقع‌شدن چنين تحريفى در قرآن اختلافى نيست بدين ترتيب كه هر كس كه قرآن را به‌دوراز حقيقت خود قرآن و بر اساس رأى و نظر شخصی‌اش تغيير نمايد پس قرآن را تحريف نموده است. كارى كه اهل بدعت و مذاهب انحرافى با تأويل آيات قرآن بر اساس رأى و نظر شخصى خود انجام مى‌دهند از اين قبيل است.

معناى دوم: اضافه يا كم كردن كلمه‌اى با حفظ همان قرآن نازل‌شده و تحريف به اين معنا در صدر اسلام اتفاق افتاده است ولى در زمان عثمان متوقف گرديد و قرآن منحصر شد به آنچه تواتر آن از پيامبر (صلی‌الله عليه وآله) ثابت شد.

معناى سوم: تحريف از طريق اضافه يا كم كردن در آيه‌اى يا سوره‌اى با حفظ همان قرآن نازل‌شده كه رفتار پيامبر آن‌گونه قرائت را تأييد كرده باشد; كه شيعه، تحريف به اين معنا را نفى مى‌كند و گروهى از علماى اهل سنت بر اين اعتقادند كه چنين تحريفى به وقوع پيوسته است و به‌عنوان‌مثال قائل‌اند به اينكه بسم الله الرحمن الرحيم جزء قرآن نمی‌باشد.

معناى چهارم: تحريف از طريق اضافه كردن و اينكه قرآنى كه در دست ماست بعضى از اجزاء آن جزء كلام نازل‌شده نمى‌باشد و چنين تحريفى به اجماع تمام مسلمانان باطل است.

معناى پنجم: تحريف از طريق كم كردن به اين معنا كه قرآنى كه در دست ماست همه آن قرآن نازل‌شده نمی‌باشد و پاره‌اى از آن مفقود گرديده است. تحريف به اين معنا مورد اختلاف است و گروهى آن را پذيرفتند و گروهى آن را رد نموده‌اند؛ و اما علماى شيعه: اكثر آن‌ها فرموده‌اند كه اتفاق علما شيعه بر عدم وقوع تحريف به اين معنا در قرآن مى‌باشد.

به سخن رئيس محدثين شيخ صدوق دقت نماييد كه عدم تحريف در قرآن را جزء اعتقادات مذهب اماميه به شمار آورده است و شيخ طوسى خودشان و علم الهدى همين را نقل نموده و مفسر مشهور طبرسى و فيض كاشانى و استاد بزرگوار سيد خوئى و بزرگان ديگر نيز چنين اعتقادى دارند و دلايل بسيارى براى آن آورده‌اند كه ما به برخى از آن‌ها اشاره مى‌كنيم:

1. آيه كريمه: (إنا نحن نزلنا الذكر و إنا له لحافظون (حجر آيه 9)

 2. «وإنه لكتاب عزيز لا يأتيه الباطل من بين يديه ولا من خلفه تنزيل من حكيم حميد» (فصلت آيه 41)

3. حديث ثقلين كه پيامبر (صلی‌الله عليه وآله) پس از خودش براى امت به يادگار گذاشت و فرمود كه اين دو جدایی‌ناپذیرند تا اينكه بر سر حوض كوثر به نزد من آيند و به امتش دستور داد به آن دو تمسك جويند كه آن دو كتاب قرآن و عترت و اهل‌بیت پيامبر (صلی‌الله عليه وآله) مى‌باشند.

اين روايات از طريق شيعه و اهل سنت متواتر مى‌باشد و پرواضح است قائل شدن به تحريف مستلزم قول به عدم حجيت ظاهر قرآن مى‌باشد علاوه بر اين سفارش اهل‌بیت به تمسك به‌ظاهر قرآن را نيز مى‌بايست اضافه نمود بنابراين چاره‌اى نيست جز اعتقاد به عدم تحريف قرآن.

4. ملاحظه چگونگى جمع‌آوری قرآن و حفظ آن توسط حافظين و جمع آورندگان و نويسندگان به‌خصوص حضرت على (عليه‌السلام) به این صورت كه هر آيه‌اى كه نازل مى‌گشت پيامبر گرامى (صلی‌الله عليه وآله) به نويسندگان دستور مى‌فرمود آن آيه را در جايگاه مخصوص به خودش درج نمايند و همين مسئله سبب مى‌شود كه ما به عدم تحريف قرآن يقين پيدا كنيم؛ و اما روايات ضعيفى كه تحريف در قرآن را مى‌رساند، راوى اكثر آن‌ها احمد بن محمد السيارى كه علماى رجال بر انحراف مذهب او اتفاق‌نظر دارند و على بن احمد الكوفى كه علماى رجال قائل‌اند به‌دروغ گویی و انحراف مذهبش؛ و اما بحث درباره باقى دلايل قائلين به تحريف احتياج به زمان بيشترى دارد و بهترين سخن را استاد بزرگوار سيد خوئى فرموده‌اند: موضوع تحريف قرآن موضوعى خرافه و بر اساس وهم و خيال مى‌باشد و تنها كسى كه عقلش ضعيف است به آن قائل مى‌باشد يا كسى كه درباره اين موضوع حق تأمل را به‌جا نياورده يا كسى كه عشق مى‌ورزد به چنين مطلبى قائل باشد كه عشق، انسان را كور و كر مى‌نمايد. وليكن انسان عاقل و باانصاف و متفكر در خرافه بودن و بطلان چنين مطلبى شك نمى‌كند. محمد‌صادق حسيني روحاني.[1]

ایشان همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر آنکه نظر علمای بزرگوار ما درباره موضوع تحریف قرآن چه می‌باشد؟ می‌نویسد:

باسمه جلت اسمائه، از میان بزرگان مذهب ما افرادی چون شیخ صدوق، شیخ طوسی، سید مرتضی، شیخ جعفر کاشف الغطا و دیگران بر این عقیده هستند که: اعتقاد به عدم تحریف قرآن از باورهای تشیع بوده و یا اجماع بر آن است و بیشتر مجتهدین به عدم تحریف معتقد می‌باشند، حضرت آیت‌الله خویی نیز شبهات مربوطه را در تفسیر البیان خود به صورتی پاسخ گفته است که حتی کندذهن‌ترین افراد نیز آن را درک می‌‌نمایند. ایشان چنان دلایل محکمی بر عدم تحریف آوردند که این مطلب از واضحات گردیده است.

منابع

وب‌گاه رسمی دفتر استفتائات حضرت آیت‌الله‌العظمی سید محمدصادق روحانی به نشانی (آخرین بازدید فروردین سال 1392) www.rohani.ir/istefta-552.htm

 

[1]. وب‌گاه رسمی دفتر استفتائات حضرت آیت‌الله‌العظمی سید محمدصادق روحانی به نشانی (آخرین بازدید اسفندماه 1392) www.istefta.net/news/57