درباره مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

 مساله وحدت و تقريب مذاهب اسلامی، از ديرباز همواره جز اهداف و آمال آزاد انديشان، متفکران و شخصيت‌های مصلح سياسی و مذهبی بوده و تلاش برای تحقق آن در اعصار گوناگون، با نشيب و فراز فراوان روبرو گرديده است. از ابتدای تشکيل نظام جمهوری اسلامی ايران نيز وصول به اين هدف مقدس، که متکی به ريشه های استوار در کتاب و سنت می باشد، يکی از بزرگترين اهداف رهبر کبير انقلاب، حضرت امام خمينی (ره) بوده است.

 

طرح مساله تقريب مذاهب در جهان اسلام، به معنای «نزديک شدن پيروان مذاهب اسلامی با هدف تعارف و شناخت يکديگر به منظور دستيابی به تئالف و اخوت دينی بر اساس اصول مسلم و مشترکات اسلامی»، در پی ناهمسازگري ها و تفرقه های موجود ميان جوامع مختلف اسلامی آغاز گرديد. تبعات ناشی از اين مسئله، در روابط قومی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مسلمانان هويدا گرديد. به موازات پيدايش اين اختلافات، تلاش در جهت همبستگی و وحدت ميان مسلمانان از سوی دانشمندان و مصلحان جامعه اسلامی نيز آغاز شد. در اثر اين تلاش‌ها، تا قرن ششم هجری شاهد تلاقی گسترده انديشه ميان عالمان و حاملان حديث از مذاهب مختلف اسلامی هستيم. در اين دوران، وجود مناظره های علمی بسيار ميان انديشمندان و در اغلب موارد واقع گرايی و تلاش در جهت پيشبرد مطالعات علمی و پژوهشی بدون ابراز تعصب ناروا نسبت به يک مذهب خاص، نشان از نزديکی و همسازگرايی فرق گوناگون اسلامی دارد.

 

مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي ، مؤسسه اي است اسلامي، علمي، فرهنگي و جهاني با ماهیت غير انتفاعي كه به دستور حضرت آيت الله خامنه اي ، ولي امر مسلمين در سال 1369 هجري شمسي برای مدت نا محدود تأسيس شد و داراي شخصيت حقوقي مستقل است . و محل اصلي آن تهران می باشد و مي تواند در صورت ضرورت در نقاط مهم ايران و ساير كشورهاي جهان شعب يا دفاتري تأسيس كند.

 

جمعه 1 تير 1397 8 شوال 1439 Friday 22 June 2018
حسینی طهرانی، سید محمدحسین
1394/09/18 588

حسینی طهرانی، سید محمدحسین

 آیت‌الله علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی، از شاگردان بنام آیات عظام حسین حلی، سید ابوالقاسم خویی، سید محمود شاهرودی، آقابزرگ طهرانی و سید محمدحسین طباطبایی است که در آثار متعددی به دفاع از صیانت قرآن از تحریف پرداخته است؛

چنانکه در مجموعه امام‌شناسی خویش به‌ویژه مجلد چهاردهم، مباحث مبسوطی در زمینة رد ادله تحریف قرآن و نقد شیوة مکتب اخباری در این خصوص و به‌ویژه نقد کتاب فصل الخطاب و کتاب دبستان المذاهب آورده‌اند. حسینی طهرانی عقیدة عدم تحریف قرآن به زیاده و به نقصان، اگرچه یک جمله و یا یک کلمه اندک باشد را عقیدة «علمای محققین و أساطین از مدققین فقهاء و مفسرین و حکماء و عرفای اسلام» دانسته است. (حسینی طهرانی، 1422: 14 / 48) او در بیان «عدم جواز قرائت قرآن به قرائت غير متواتره‏» نوشته است:

آية‌الله شعرانى رحمة الله عليه درباره قرآن مشهور كه فعلاً قرائت مى‏شود و مطابقت آن با قرائت امیرالمؤمنین علیه‌السلام و عدم نقص و تحريف قرآن مطالبى را افاده نموده‏اند كه چون آن مطالب عين نظريّه حقير است، به ذكر آن مبادرت مى‏كنيم. ايشان اين‏طور مى‏گويند: توهّم نقص و تحريف قرآن از آن برخاست كه در زمان خلافت عثمان‏ خواستند همه مردم بر يك قرائت متّفق شوند؛ و قرآن‌هاى ديگر را سوزانيدند. توهّم آن شد كه مقدارى از قرآن در سوختن ازمیان‌رفته باشد. امّا سنخ آن قرائات سوخته شده موجود است؛ و مى‏دانيم تفاوت مصاحف در قرائت در چه حدّ بود. به‌هرحال احتمال نقص و تحريف در قرآن بسيار سخيف و بعضى گفته‏اند سفيهانه است و سيّد مرتضى به برهان آن را باطل ساخته؛ و در «مجمع‌البیان» و «تبيان» و سائر كتب بيان كرده‏اند. بلكه در طبقه وسطى از علماى ما اصلاً چنين سخنى نبوده، مانند علّامه و شهيد و محقّق؛ و شيخ صدوق فرمايد: هركس به ما شيعه نسبت دهد كه میگوییم: از قرآن چيزى نقصان يافته، دروغ مى‏گويد و ما هرگز چنين سخن نگوییم و به قول علّامه رحمه‌الله در «تذكره»، مصحف امیرالمؤمنین علیه‌السلام كه پس از رحلت پيغمبر جمع كرد، همين مصحف متداول امروزى است كه ما در دست داريم؛ و مصاحف ديگر را عثمان بسوزانيد. (حسینی‌طهرانی، 1427:‏4/ 415 - 416)

و نیز به‌صراحت موضع خود را دربارة کتاب فصل الخطاب شیخ نوری بیان کرده است:

اخبارى كه در تحريف كتاب واردشده و شيخ نورى در «فصل الخطاب» بدان تمسک كرده است، همه آن‌ها از درجه اعتبار ساقط است؛ و كلّما ازدادت كثرة و صحّة ازدادت وهناً. زيرا طبق قاعده عقليّه، ما يلزم من وجوده عدمه مى‏باشد. بيان اين مطلب به آن است كه بگوییم: حجّيّت آن‌ها متوقّف بر حجّيّت قول امام است كه آن اخبار را بيان كرده است؛ و حجّيّت قول امام متوقّف بر حجّيّت قول رسول‌الله است كه امام را وصىّ و خليفه و معصوم معرّفى فرموده است؛ و حجّيّت قول رسول‌الله متوقّف بر حجّيّت قرآن است كه رسول خدا را معصوم و ولىّ و نبی معرفی كرده است؛ و اگر قائل به كم بودن و يا زياده بودن يك حرف در قرآن مجيد بشويم، تمام قرآن را از حجّيّت ساقط نموده‏ايم؛ و سقوط اين حجّيّت مستلزم سقوط جميع اخبار ازجمله اخبار وارده در مسئله تحريف است؛ و قرآن كريم بالإجماع حجّت است؛ و حجّيّت آن، قول رسول خدا و به پيرو آن قول امام را حجّت مى‏كند؛ و اين حجّيّت مستلزم اسقاط اخبار وارده در تحريف است، أيّا كانت و حيثما بلغت. زيرا از ثبوت اين اخبار عدمش لازم مى‏آيد؛ و هر چيزى كه از ثبوتش عدمش لازم آيد مستحيل است. بنابراين، نفس اين اخبار و مفاد آن بالمرّه مستحيل است. اكثر علماى اصول گفته‏اند: قرآن همين است كه در دست ماست؛ و هركس آن را بخواند ختم قرآن كرده است؛ و گروهى از اخباريّين گفته‏اند: از قرآن چيزى كاسته شده است؛ و گفتار آنان را باطل كرده‏اند، مخصوصاً طبرسى صاحب «مجمع‌البیان» و سيّد مرتضى؛ و علّامه‏ حلّى در «تذكره» گويد: قرآن را بايد از روى مصحف علىّ علیه‌السلام خواند نه از روى سائر مصحف؛ و آن همين قرآن است كه امروز در دست ماست و صحابه بر آن اجماع دارند. (همان: ج 4 / 414 – 415)

همچنین در کتاب «مهر تابان - یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علامه عالم ربانی علامه سید محمدحسین طباطبائی تبریزی» با عنوان «اثبات عدم تحریف ناپذیری قرآن کریم» به تبیین عقیده تحریف ناپذیری قرآن کریم از خلال گفت‌و‌گو با علامه طباطبایی اشاره‌شده است. (حسینی طهرانی، بی‌تا: 287 - 289)

منابع

سید محمدحسین حسینی طهرانی (بی‌تا) مهر تابان. قم، باقرالعلوم علیه‌السلام

ــــــــــــــــــــــــــــ (1427 ه.ق) نور ملكوت قرآن، مشهد مقدس (چاپ سوم) نور ملكوت قرآن.

ــــــــــــــــــــــــــــ (1422 ه.ق) امام‌شناسی، تهران: م‍وس‍س‍ه‌ ت‍رج‍م‍ه‌ و ن‍ش‍ر دوره‌ ع‍ل‍وم‌ و م‍ع‍ارف‌ اس‍لام‌‏‏، ج 14.

درباره زندگی و شخصیت علمی و اخلاقی آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی ببینید:

سید محسن حسینی طهرانی (1433 ه.ق) مهر فروزان: نمایی اجمالی از شخصیت علمی و اخلاقی حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدس الله نفسه الزکیة، تهران (چاپ اول) مکتب وحی.